Trung tâm Phát triển  Nông Thôn Tây Nguyên

Trung tâm Phát triển Nông Thôn Tây Nguyên

  • 0914067495 - 02623.798798
  • taynguyencen@tncrd.ord
  • Nghe tin anh bị hành hung trong cuộc bạo loạn chính trị tháng 2-02 ở Plei Ku, tôi điện hỏi thăm, mãi gần một tuần sau mới gặp được, vì anh phải nằm bệnh viện điều trị mất vài ngày.Dường như nỗi đau thể xác không bằng nỗi đau trong tâm hồn người nghệ sỹ, giọng anh lạc đi khi nói “ Tội nghiệp, bà con mình dại dột mà đi tin lời kẻ xấu ”.

    Đúng vậy, nếu bình tĩnh mà nghe thì chính cuộc đời của Nghệ sỹ nhân dân Y BRơm đã đủ làm minh chứng cho chính sách dân tộc đúng đắn của Đảng ta rồi .Từ một chàng trai Ba na nghèo 14 tuổi, nếu ở làng ,có lẽ bây giờ anh cũng chỉ là một người đàn ông già trước tuổi, cặm cụi với rẫy nương.Nhưng Đảng và Bác Hồ đã trao vào tay anh sự nghiệp bảo tồn và phát triển văn hoá truyền thống các dân tộc thiểu số Tây nguyên, và trên con đường muôn vàn khó khăn ấy, đã có một nghệ sỹ nhân dân, mà tài năng được giới nghệ thuật cả nước kính trọng.

     
    Đã từng là Trưởng đoàn ca múa Tây nguyên ( nay là đoàn nghệ thuật Dam san tỉnh Gia Lai ), thủ trưởng của tôi. Nhưng hai người vợ của anh đều là bạn đồng môn với tôi : Người vợ đầu ( Thạc sỹ Giáo dục tâm lý ) ,dân tộc Jrai , và người vợ thứ hai : một ca sỹ chuyên hát dân ca , dân tộc Ba na-
     
    ( Người cũng được tuyển về đoàn một lúc cùng tôi và Măng Thị Hội.)Vởy nên chúng tôi khá thân thiết. Nhất là sau này Y Brơm và tôi đều là Uỷ viên BCH Hội VHNTDTTSVN, có tiếng nói chung và nhiều đồng cảm về vấn đề gìn giữ và bảo tồn văn hoá nghệ thuật các dân tộc tây nguyên.Tôi say mê với văn hoá dân gian Tây Nguyên thế nào, thì Y BRơm đam mê với múa như thế.Say múa, anh hiểu ra con đường đúng đắn của Đảng và Nhà nước đối với văn hoá và cả với đời sống các dân tộc Tây nguyên, anh trở thành một người Đảng viên trung thành, dẫu mãi đến quá tuổi hoa niên mới đạt được nguyện vọng đứng trong hàng ngũ của Đảng.
     
    Y Brơm được tuyển về đoàn văn công Tây nguyên rất sớm.Ngay từ những ngày đầu tiên vào năm 1959.Hồi ở trong buôn, anh đã rất thích và say mê tập chơi các loại đàn dân tộc như ting ning, brôk...và mơ ước trở thành một nhạc công. Nhưng thấy anh có dáng người đẹp, lại do sự phân công của tổ chức, nên nhạc sỹ Nhật Lai và Kpă Púi gần như phải “ ép “ anh đi học múa.May mắn là vừa lúc đó có đợt tuyển lưu học sinh đi học đạo diễn múa ở Triều tiên, thế là Y Brơm – người con của vùng đất Kon Chro- Gia Lai lên đường rời Việt nam, cùng một số người ,mà sau này cũng đều là những nghệ sỹ hàng đầu , bậc thày của nghệ thuật múa Việt Nam , như : Đoàn Long, Lệ Cung, Hoàng Điệp...
     
    Tiếng Việt chưa sõi, lại phải học một trong những thứ ngôn ngữ khó nhất Châu á ,là tiếng Triều Tiên, với Y Brơm thật là nan giải. Bạn bè cùng khoá học múa trước khi học biên đạo. Còn anh, một động tác cũng không biết, đến cái tên gọi bộ môn múa ballê cũng lần đầu tiên được nghe.Bài vở trên lớp ghi không kịp, anh phải khéo léo mời thày đến chơi để nhờ giảng lại.Không biết bao nhiêu mồ hôi và nước mắt đã đổ xuống sàn tập để bắt cơ thể mình phải tuân theo các vũ điệu thật là xa lạ, cho theo kịp với bạn bè.Cho đến ngày thi tốt nghiệp, tiết mục múa “ Trống Tây nguyên “ với chất liệu dân vũ Tây nguyên ( mà anh mượn tuyến di động của một điệu múa Triều tiên làm kỷ niệm ) được đánh giá cao, sau này trở thành một trong những tiết mục múa chính đi biểu diễn Quốc tế của đoàn ca múa Quân giải phóng, cũng như được coi là một trong những tiết mục múa Tây nguyên kinh điển, ở tập kỷ 70-60. Đến lúc ấy anh mới tự tin ở con đưòng mình đã chọn.
     
    Cũng từ đó, Y Brơm trở thành người đạo diễn múa được đào tạo chính quy đầu tiên của nghệ thuật các dân tộc Tây nguyên. Chính anh cũng không thể đếm hết số huy chương vàng , bạc mà những tiết mục múa của mình đã giành được trong các kỳ hội diễn nghệ thuật chuyên nghiệp hay nghệ thuật quần chúng toàn quốc.Nhưng với anh, dàn dựng múa không phải để dành huy chương. “ Người Tây nguyên yêu múa lắm, thích xem múa và biểu diễn múa. Sáng tác cho bà con xem là chính ”. Đó là tâm nguyện của người đạo diễn.Y Brơm cần đến múa như cần không khí để thở, sống với múa như phải có không gian để sống.
     
    Khó có thể kể hết những thành công trong lĩnh vực sáng tác của Y Brơm, nhưng người yêu nghệ thuật múa và bè bạn đồng nghiệp thì không thể quên những tiết mục múa “ Ché rượu diệt địch, Cha & con, Cô gái Êđê, Greng neng ..."đã làm nên tên tuổi một Nghệ sỹ nhân dân trong lĩnh vực biểu diễn như Đinh Xuân La, Nghệ sỹ ưu tú như Quang Tâm. Nhưng cái chính là từ Y Brơm mà hình thành một phong cách múa riêng của nghệ thuật múa Tây nguyên đương đại sôi nổi mà trữ tình.Anh có cái may mắn được sinh ra trong cái nôi của những điệu xoang đêm hội Ba na ,Jrai, Sê đăng ...mà ở đó ,chỉ cần ngất ngư vài cang rượu cần, nắm lấy bàn tay hôi hổi của các cô thiếu nữ da nâu, tóc xoăn, là có thể đắm say xoay vòng đến sáng cũng không biết mệt mỏi.Tất cả các tiết mục múa của anh đều có xuất phát điểm từ những động tác mô phỏng đời sống lao động, vui chơi của buôn làng, vũ điệu những mùa hội ăn năm uống tháng , như “ Mùa xuân dệt vải, Cô gái sông Re,Tát nước, Hội làng ...”Múa dân gian tây nguyên đã được Y Brơm cải biên, nâng cao ngang tầm cùng nghệ thuật múa dân tộc hiện đại, mà vẫn không mất đi sắc tố riêng của mình.
     
    Thực hiện chủ trương bổ sung đội ngũ cán bộ làm công tác nghệ thuật dân tộc, năm 1966,lớp diễn viên thứ hai được tuyển về đoàn ca múa Tây nguyên, giao cho Y Brơm phụ trách trực tiếp giảng dạy cơ bản múa, trước khi đưa các em đến trường múa . Từ căn phòng tập nhỏ bé ở làng Sơn Quang sơ tán bên ga Sen Hồ ( Bắc Giang ) ngày đó, những cô cậu nghệ sỹ nhân dân, nghệ sỹ ưu tú tương lai đã cần mẫn bẻ chân, uốn tay, gác gióng theo sự hướng dẫn tỷ mỉ và khắt khe của Y Brơm. Cơ thể trai gái núi rừng thường hay vượt trội so với tuổi tác , nên đâu có dễ gì làm quen với múa Balê? Có những lúc đau người, đau chân tay quá, Long Ta, Trần Hạnh...đã tính bỏ về. Thày Y BRơm lại có mặt kịp thời động viên, kể cho các em nghe những gian khổ anh đã phải chịu đựng khi theo học múa ở Triều tiên.... Con số 15 ngày ấy, nay chỉ còn lại 3-4 người tiếp tục theo đuổi nghề múa, nhưng đều đạt được danh tiếng không nhỏ, là có công lao của nghệ sỹ Nhân dân Y Brơm.
     
    Ngay từ những năm 70, YBRơm đã y thức được việc truyền dạy sáng tác múa. Anh tự nguyện mở một lớp ngay tại đoàn, ai yêu thích sáng tác múa đều có thể lên sàn cùng tập .Không một đồng bồi dưỡng, Y Brơm cứ giảng dạy say mê như người bị “ đồng nhập “. Từ những lớp học tại Cầu Giấy- Hà Nội và Plei Ku ngày ấy, mà bây giờ nghệ thuật múa Tây nguyên có thêm những biên đạo sáng giá như : Đinh Long Ta, Đinh Xuân La, Quang Tâm ...
     
    Làm trưởng đoàn ca múa Dam san, anh sáng tác múa.Làm phó giám đốc Sở VH-TT anh cũng vẫn sáng tác múa..Anh còn tự buộc mình vào nhiệm vụ đào tạo cơ bản cho thế hệ sau.Một mình lăn lộn đi điền giã, tự dựng lấy nhạc, chắt lọc hoàn chỉnh các động tác múa dân gian, để giữa thập kỷ 90, hoàn thành công trình hệ thống hơn 40 động tác cơ bản múa của 6 dân tộc tây nguyên : Ba na, Jrai, Êđê, Sê đăng, Hrê, Ka Dong, Jẻ-Triêng...giao lại cho trường Trung cấp VHNT Gia Lai thực hiện giảng dạy.Đó là điều mà không phải bất cứ cán bộ ngành múa nào cũng kiên trì làm được.Nhất là trong thời gian anh vẫn đương chức Phó giám đốc Sở, với hàng núi công việc
     
    Hơn 60 tuổi đời, có đến gần 40 năm gắn bó với nghệ thuật Múa, chắc chắn Y Brơm chưa chịu từ bỏ nghệ múa. Ông sẽ vẫn còn sáng tạo, và lớp lớp những học trò ông ở trường trung học VHNT, ở đoàn ca múa Dam san và các đơn vị nghệ thuật trong và ngoài tỉnh ... vẫn đang chờ ông
    Linh Nga

    Bình luận

    Bài viết cùng loại

    Y là bạn tôi

    Ông có phải là người cuối cùng

    Nghệ sỹ ưu tú Y San Aleo

    Báu vật ấy đã mất

    Người con trai của núi Lang Bian

    Nhớ Y Sơn Niê

    Mỹ Lệ Thi và nỗi ám ảnh Tây Nguyên

    Nguyễn Cường, anh có phải là người Tây Nguyên?

    Thương quá H Giang

    Nhớ nhà thơ Nông Quốc Chấn

    Giọng ca Bahnar Siu Black

    Nhớ một cánh chim Chrao

    Chú Ngọc Anh của tôi

    Tôi chọn Tây Nguyên làm quê hương

    Phạm Kim Anh với văn học Tây Nguyên

    Có một cánh chim RNgao

    Nhạc sỹ làm thơ

    Ấy là...Phạm Doanh

    Đêm thao thức nhớ Kpă Púi

    Thơ từ buôn làng

    Cứ thế nhé Plin !

    Ka Sô Liễng sân khấu &sưu tầm

    H Benh tiếng ca còn mãi

    Chỉ còn là một giấc mơ thôi

    Cánh chim Pong kle sông Re

    Thảo Giang Ting ning

    Nghĩ từ một đám tang